در بسیاری از بیماران، به خصوص افرادی که سال ها دندان خود را از دست داده اند، پیش از کاشت ایمپلنت دندانی، حجم و ارتفاع استخوان فک کافی نیست. در این شرایط، پیوند استخوان پیش از کاشت ایمپلنت به عنوان یک مرحله کلیدی و حیاتی مطرح می شود تا بستر مناسب برای موفقیت بلندمدت ایمپلنت فراهم شود.

انتخاب نوع پیوند و پروتکل مناسب (اتوگرافت، آلوگرافت یا زنوگرافت) مستقیماً بر میزان جوش خوردن، استحکام و طول عمر ایمپلنت تأثیر می گذارد.

در این مقاله، به صورت مقایسه ای به انواع مواد پیوند استخوان، مزایا و معایب آن ها و معیارهای انتخاب بهترین گزینه برای هر بیمار می پردازیم.

اطلاعات بیشتر : ایمپلنت دندان در ارومیه

پیوند استخوان پیش از کاشت ایمپلنت چیست و چرا انجام می شود؟

وقتی دندانی کشیده می شود، به مرور زمان استخوان ناحیه دچار تحلیل می شود.

اگر این تحلیل شدید باشد، دیگر امکان قرار دادن ایمپلنت با طول و قطر مناسب وجود ندارد و احتمال شکست درمان بالا می رود. در چنین شرایطی، متخصص جراحی فک و صورت یا ایمپلنتولوژیست با انجام پیوند استخوان پیش از کاشت ایمپلنت تلاش می کند:

حجم و ارتفاع استخوان فک را بازسازی کند
تراکم استخوان را به سطح قابل قبول برساند
موقعیت ایمپلنت را در ناحیه ایده آل (از نظر زیبایی و عملکرد) فراهم کند
ریسک لقی ایمپلنت، تحلیل بیشتر و عوارض بعدی را کاهش دهد

این پیوند می تواند در ناحیه فک بالا (مثلاً در قالب لیفت سینوس) یا در فک پایین انجام شود و بر اساس نوع ماده مورد استفاده به سه دسته اصلی تقسیم می شود: اتوگرافت، آلوگرافت و زنوگرافت.

جهت ارتباط با بهترین دندانپزشک ایمپلنت در ارومیه کلیک کنید.

انواع مواد پیوند استخوان در ایمپلنت

۱. پیوند استخوان اتوگرافت (Autograft)

اتوگرافت به معنای استفاده از استخوان خود بیمار است. این استخوان می تواند از ناحیه دیگری از دهان (مثل ناحیه راموس، چانه یا توبروزیته) یا حتی از قسمت های خارج دهانی مانند استخوان لگن برداشته شود.

مزایای اتوگرافت

طلایی ترین استاندارد پیوند استخوان: چون سلول های زنده و فاکتورهای رشد طبیعی را با خود دارد
استخوان سازی فعال (Osteogenic): خود بافت پیوندی دارای سلول های استخوان ساز است
ریسک رد پیوند یا انتقال بیماری وجود ندارد، چون از بدن خود بیمار است
جوش خوردن قوی تر و سریع تر نسبت به بسیاری از انواع پیوند دیگر

معایب اتوگرافت

نیاز به جراحی در محل دهنده (Donor site)، یعنی یک عمل جراحی اضافه
درد، تورم و احتمال عوارض در ناحیه ای که استخوان از آن برداشته می شود
محدود بودن حجم استخوان قابل برداشت، به خصوص اگر فقط از داخل دهان عمل انجام شود

در نتیجه، اتوگرافت بیشتر برای مواردی به کار می رود که نیاز به بازسازی وسیع یا کیفیت بسیار بالای استخوان وجود دارد، مثلاً در بیمارانی که سال ها بی دندان بوده اند و تحلیل شدید استخوان دارند.

اطلاعات بیشتر : درمان خانگی عفونت ایمپلنت

۲. پیوند استخوان آلوگرافت (Allograft)

در آلوگرافت، از استخوان انسانی استفاده می شود، اما نه از خود بیمار، بلکه از اهداکننده (Donor) که معمولاً از طریق بانک استخوان تأمین و کاملاً استریل و فرآوری شده است.

مزایای آلوگرافت

عدم نیاز به محل دهنده در بدن بیمار: یعنی جراحی ساده تر و دوره نقاهت کوتاه تر
در دسترس بودن حجم نسبتاً زیاد ماده پیوندی
کاهش زمان جراحی و کاهش discomfort بیمار
امکان ترکیب با سایر گرافت ها (مثلاً اتوگرافت یا زنوگرافت) برای رسیدن به نتایج بهتر

معایب آلوگرافت

هرچند با روش های سخت گیرانه ضدعفونی می شود، اما همچنان نگرانی نظری در مورد انتقال بیماری وجود دارد (بسیار بسیار کم)
توان استخوان سازی مستقیم آن از اتوگرافت کمتر است و بیشتر به عنوان داربست (Osteoconductive) عمل می کند
احتمال جذب نسبی و کاهش حجم نهایی در برخی کیس ها

در بسیاری از موارد پیوند استخوان پیش از کاشت ایمپلنت در ناحیه های متوسط تا بزرگ، آلوگرافت به صورت تنها یا ترکیبی استفاده می شود تا هم حجم کافی به دست آید و هم از جراحی های وسیع در سایر نواحی بدن جلوگیری شود.

بیشتر بخوانید: ایمپلنت با لیزر در ارومیه

۳. پیوند استخوان زنوگرافت (Xenograft)

زنوگرافت معمولاً از استخوان حیوانی (عمدتاً گاوی) به دست می آید که در شرایط آزمایشگاهی و صنعتی بسیار دقیق، کاملاً استریل و فرآوری می شود و تنها ساختار معدنی استخوان باقی می ماند.

مزایای زنوگرافت

پایداری حجمی بسیار خوب: در تحلیل استخوان، حجم خود را بهتر حفظ می کند
مناسب برای نواحی زیبایی بالا، مانند فک بالا در ناحیه لبخند، چون شکل و حجم مناسبی ایجاد می کند
در دسترس بودن و امکان استفاده در بازسازی های بزرگ
به عنوان داربستی مناسب برای رشد استخوان خود بیمار عمل می کند

معایب زنوگرافت

سرعت تبدیل به استخوان طبیعی بیمار نسبت به اتوگرافت کمتر است
عمدتاً خاصیت Osteoconductive دارد و خودش سلول های استخوان ساز فعال ندارد
در برخی افراد ممکن است نگرانی ذهنی و شخصی درباره استفاده از مواد حیوانی وجود داشته باشد

در بسیاری از پروتکل های پیوند استخوان پیش از کاشت ایمپلنت، زنوگرافت به تنهایی یا در ترکیب با سایر گرافت ها به خصوص در ناحیه لیفت سینوس و افزایش عرض فک بالا استفاده می شود.

بیشتر بخوانید: ایمپلنت بدون جراحی در ارومیه

مقایسه اتوگرافت، آلوگرافت و زنوگرافت در پیوند استخوان پیش از کاشت ایمپلنت

۱. از نظر توان استخوان سازی

اتوگرافت: هم Osteogenic (دارای سلول های زنده)، هم Osteoinductive (تحریک کننده استخوان سازی)، هم Osteoconductive (داربست) → قوی ترین عملکرد
آلوگرافت: عمدتاً Osteoconductive، گاهی بسته به فرآوری درجه ای از Osteoinduction
زنوگرافت: غالباً Osteoconductive، یعنی فقط بستر و داربست برای استخوان بیمار ایجاد می کند

۲. پایداری حجمی و طولانی مدت

زنوگرافت معمولاً در درازمدت حجم خود را بهتر حفظ می کند
آلوگرافت ممکن است تا حدی جذب شود
اتوگرافت سریع تر Remodel می شود و به استخوان خود بیمار تبدیل می شود، اما بسته به حجم ناحیه ممکن است مقداری کاهش حجم اولیه مشاهده شود

۳. راحتی بیمار و میزان تهاجم جراحی

کمترین تهاجم: زنوگرافت و آلوگرافت، چون محل دهنده ای در بدن بیمار وجود ندارد
بیشترین تهاجم: اتوگرافت، به ویژه اگر از خارج دهان مثل لگن استخوان برداشته شود

۴. هزینه درمان

هزینه ها وابسته به نوع ماده، حجم مورد نیاز و پیچیدگی جراحی هستند
معمولاً پروتکل های تلفیقی (ترکیب اتوگرافت با آلوگرافت یا زنوگرافت) هزینه بیشتری از یک جراحی ساده با حجم کم دارند، اما در عوض احتمال موفقیت بلندمدت ایمپلنت را افزایش می دهند

پروتکل های رایج پیوند استخوان پیش از کاشت ایمپلنت

۱. پیوند استخوان هم زمان با کشیدن دندان

در مواردی که دندان به هر دلیل قابل حفظ نیست، می توان هم زمان با کشیدن، حفره را با مواد پیوندی (آلوگرافت یا زنوگرافت یا ترکیبی) پر کرد تا تحلیل استخوان به حداقل برسد.

این پروتکل باعث می شود در زمان انجام ایمپلنت، نیاز به پیوند وسیع کاهش یابد و نتیجه زیبایی و عملکردی بهتر باشد.

2.پیوند استخوان هم زمان با کاشت ایمپلنت

اگر میزان کمبود استخوان زیاد نباشد، می توان در همان جلسه ای که ایمپلنت کار گذاشته می شود، نقایص کوچک اطراف ایمپلنت را با گرافت (اغلب آلو یا زنوگرافت) و غشای مناسب پوشش داد.

در این حالت، پیوند استخوان پیش از کاشت ایمپلنت به صورت محدود و در همان زمان جراحی اصلی انجام می شود.

۳. پیوند استخوان مرحله ای قبل از ایمپلنت

در تحلیل های شدید استخوان، ابتدا باید حجم استخوان مجدد ساخته شود، سپس چند ماه بعد ایمپلنت کاشته شود. در این پروتکل:

ابتدا پیوند استخوان (با اتوگرافت، آلوگرافت، زنوگرافت یا ترکیبی) انجام می شود
زمان انتظار برای جوش خوردن و تبدیل شدن گرافت به استخوان (معمولاً ۴ تا ۹ ماه بسته به روش و ناحیه)
پس از اطمینان از کیفیت استخوان، ایمپلنت در موقعیت مناسب کاشته می شود

این روش در ناحیه های گسترده و حساس به خصوص در فک بالا و نواحی زیبایی بالا بسیار کاربرد دارد.

معیارهای انتخاب نوع پیوند استخوان برای هر بیمار

انتخاب پروتکل مناسب پیوند استخوان پیش از کاشت ایمپلنت برای هر فرد، تصمیمی تخصصی است و با توجه به موارد زیر انجام می شود:

میزان تحلیل استخوان (ارتفاع و عرض) در تصاویر CBCT
محل دندان از دست رفته (قدامی، خلفی، فک بالا، فک پایین)
وضعیت سیستمیک بیمار (دیابت، مصرف سیگار، بیماری های زمینه ای)
تمایل بیمار به انجام جراحی اضافی برای اتوگرافت
حساسیت های فردی نسبت به مواد حیوانی یا نگرانی های اخلاقی و مذهبی
بودجه و انتظارات زیبایی و عملکردی بیمار

در بسیاری از موارد، ترکیب اتوگرافت با آلوگرافت یا زنوگرافت بهترین تعادل را بین سرعت استخوان سازی، پایداری حجمی و راحتی بیمار ایجاد می کند.

مراقبت های بعد از پیوند استخوان پیش از کاشت ایمپلنت

برای موفقیت نهایی درمان، رعایت مراقبت های بعد از جراحی اهمیت زیادی دارد:

مصرف منظم داروها طبق نسخه پزشک (آنتی بیوتیک، مسکن، دهان شویه)
پرهیز از فشار و جویدن روی ناحیه جراحی شده
عدم استعمال دخانیات؛ سیگار یکی از مهم ترین عوامل شکست پیوند و ایمپلنت است
رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان با مسواک نرم و روش های توصیه شده
مراجعه منظم برای چکاپ و کنترل وضعیت گرافت و استخوان جدید

نقش انتخاب متخصص در موفقیت پیوند استخوان و ایمپلنت

حتی بهترین مواد و پیشرفته ترین روش ها، اگر توسط تیم درمانی باتجربه استفاده نشوند، ممکن است نتیجه مطلوب نداشته باشند.

انتخاب دندانپزشک یا متخصصی که:

مهارت و تجربه کافی در جراحی های پیوند استخوان و ایمپلنت دارد
از تصویربرداری سه بعدی CBCT و برنامه ریزی دیجیتال استفاده می کند
پروتکل درمانی را کاملاً شفاف برای بیمار توضیح می دهد

نقش تعیین کننده ای در موفقیت بلندمدت درمان خواهد داشت.

اگر در ارومیه هستید: مشاوره تخصصی پیوند استخوان و ایمپلنت

اگر دندان خود را از دست داده اید و نگران کمبود استخوان فک هستید، بهترین کار این است که قبل از تصمیم گیری نهایی، توسط یک تیم مجرب معاینه شوید. در ایمپلنت ارومیه با استفاده از تصویربرداری پیشرفته، وضعیت استخوان فک شما به دقت ارزیابی می شود و متناسب با شرایط اختصاصی شما، مناسب ترین نوع پیوند (اتوگرافت، آلوگرافت یا زنوگرافت) انتخاب می گردد.

برای دریافت مشاوره تخصصی و رایگان اولیه درباره پیوند استخوان و کاشت ایمپلنت، می توانید همین حالا با کلینیک ایمپلنت ارومیه تماس بگیرید.
اگر عکس رادیوگرافی یا CBCT دارید، در اولین جلسه همراه داشته باشید تا امکان برنامه ریزی دقیق تر برای شما فراهم شود.
با یک ارزیابی ساده، می توانید بفهمید که کدام نوع پیوند استخوان و چه پروتکلی، بهترین نتیجه و بالاترین ماندگاری را برای لبخند شما فراهم می کند.

با انتخاب روش درست پیوند استخوان پیش از کاشت ایمپلنت و سپردن درمان به تیم باتجربه، می توانید سال ها با خیال راحت از ایمپلنت های خود مثل دندان طبیعی استفاده کنید.

پروتکل‌ های پیوند استخوان پیش از کاشت ایمپلنت: مقایسه مواد آلوگرافت، زنوگرافت و اتوگرافت